Gãy mắt cá sau qua đánh giá CT - scan: Phân tích hình thái và giá trị chẩn đoán tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông
Tóm tắt
Đặt vấn đề: Gãy mắt cá sau là một tổn thương thường gặp trong chấn thương cổ chân, có thể gây mất vững khớp và ảnh hưởng lâu dài đến chức năng vận động nếu không được chẩn đoán và xử trí chính xác. Chẩn đoán trên X-quang thường quy còn nhiều hạn chế, dễ bỏ sót hoặc đánh giá chưa đầy đủ đặc điểm tổn thương. Trong bối cảnh đó, chụp CT-scan cho phép khảo sát chi tiết hình thái mảnh gãy, mức độ di lệch và diện khớp tổn thương, hỗ trợ phân loại chính xác và định hướng điều trị hợp lý, đặc biệt trong chỉ định phẫu thuật. Vậy hình thái gãy mắt cá sau được thể hiện như thế nào trên hình ảnh CT-Scan? Và CT-Scan có giá trị như thế nào trong chẩn đoán và phân loại gãy mắt cá sau so với X-quang quy ước trong quyết định điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả hồi cứu có phân tích trên 35 người bệnh gãy kín mắt cá sau bằng nẹp vít điều trị tại khoa ngoại chấn thương chỉnh hình Bệnh viện đa khoa Hà Đông từ tháng 01/2023 đến tháng 12/2023.
Kết quả: Phần lớn đối tượng nghiên cứu bị gãy ba mắt cá (69%), phản ánh mức độ tổn thương phức tạp. Qua đánh giá trên CT- scan, 38% người bệnh có cấp kênh mặt khớp mắt cá sau >3mm – dấu hiệu quan trọng cho thấy nguy cơ mất vững khớp. Trong khi đó, X-quang quy ước lại chủ yếu ghi nhận cấp kênh 0–1mm (69%), cho thấy sự hạn chế của phương pháp này trong phát hiện tổn thương thực sự. Phân tích theo Bartonicek cho thấy phần lớn các trường hợp không trật khớp cổ chân vẫn thuộc nhóm tổn thương phức tạp: 8 ca loại C và 7 ca loại B, gợi ý rằng mức độ tổn thương không hoàn toàn phản ánh trên biểu hiện lâm sàng. Kết hợp giữa phân loại Haraguchi và Bartonicek, nghiên cứu ghi nhận loại II (Haraguchi) chiếm ưu thế (51,7%), tương ứng với loại C Bartonicek (37,9%) – thường liên quan đến tổn thương mảnh sau lớn.
Kết luận: Đánh giá và phân tích hình ảnh gãy mắt cá sau dưới lăng kính CT - Scan giúp nhân viên ngành y tế nói chung, bác sĩ khối ngoại chấn thương chỉnh hình, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh nói riêng có góc nhìn tổng quan và chính xác, phổ cập hơn về hình thái gãy mắt cá, từ đó đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả, đầy đủ và trực quan, hạn chế bỏ sót tổn thương kèm theo. Đi đến mục tiêu cuối cùng giúp người bệnh vượt qua những khó khăn về một mặt bệnh tương đối phức tạp, lấy lại được tầm vận động, trở lại cuộc sống sinh hoạt thường nhật.
Từ khoá: Gãy mắt cá sau, chẩn đoán hình ảnh, chụp cắt lớp vi tính.
Posterior malleolar fractures evaluated by CT-scan perspective: Morphological analysis and diagnostic value at Ha Dong General Hospital
Nguyen Trong Nghia, Nguyen Thanh Vinh, Tran Quang Toan
Ha Dong General Hospital
Abstract
Introduction: Posterior malleolar fracture is a common injury in ankle trauma, which may lead to joint instability and long-term impairment of mobility if not accurately diagnosed and properly managed. Conventional X-ray imaging has limitations, often missing or inadequately assessing the characteristics of the fracture. In this context, CT scan allows detailed evaluation of the fracture morphology, degree of displacement, and articular surface involvement, thereby supporting accurate classification and appropriate treatment planning, especially for surgical indications. Therefore, what are the morphological characteristics of posterior malleolar fractures on CT images? And how valuable is CT scan in diagnosing and classifying posterior malleolar fractures compared with conventional radiography in guiding treatment decisions at Ha Dong General Hospital?.
Patients and Methods: A retrospective descriptive study was conducted on 35 patients with closed posterior malleolar fractures treated with plate and screw fixation at the Department of Orthopedic Trauma Surgery, Ha Dong General Hospital from January 2023 to December 2023.
Results: The majority of the study participants presented with trimalleolar fractures (69%), reflecting the complex nature of the injuries. CT scan evaluation revealed that 38% of patients had a posterior malleolar articular step-off greater than 3 mm, an important indicator of potential ankle instability. In contrast, conventional X-rays primarily showed a step-off of 0–1 mm (69%), highlighting its limitations in detecting the true extent of injury. According to Bartoniceks classification, most cases without clinical dislocation were still categorized as complex lesions, including 8 cases of type C and 7 cases of type B, suggesting that the severity of injury is not always reflected by clinical manifestations. Combining Haraguchi and Bartonicek classifications, type II (Haraguchi) was the most common (51.7%), corresponding to type C (B Bartonicek) in 37.9% of cases—often associated with large posterior fragments.
Conclusion: Evaluation and analysis of posterior malleolar fractures in using CT scan provide healthcare staff —especially orthopedic trauma surgeons and radiologists—with a more comprehensive and accurate understanding of fracture morphology. This approach supports the development of more effective and precise treatment plans, reduces the risk of overlooked associated injuries, and ultimately helps patients regain functional mobility and return to normal daily activities after a complex injury.
Keywords: Posterior malleolus fractures, imaging diagnosis, CT scan.
Tài liệu tham khảo
- Anwar A., Zhang Z., Lv D., Lv G., Zhao Z., et al. (2018), “Biomechanical efficacy of AP, PA lag screws and posterior plating for fixation of posterior malleolar fractures: a three dimensional finite element study”. BMC Musculoskelet Disord, 19 (1), pp. 73.
- Bartonicek J., Rammelt S., Tucek M. (2017), “Posterior Malleolar Fractures: Changing Concepts and Recent Developments”. Foot Ankle Clin, 22 (1), pp. 125-145.
- Bartonicek J. (2004), “Avulsed posterior edge of the tibia. Earle’s or Volkmann’s triangle?”. J Bone Joint Surg Br, 86 (5), pp. 746-50.
- L. Mangnus, D. T. Meijer, S. A. Stufkens. (2015). Posterior Malleolar Fracture Patterns. J Orthop Trauma, 29(9): 428-35
- Neumann A. P., Rammelt S. (2021), “Ankle fractures involving the posterior malleolus: patient characteristics and 7-year results in 100 cases”. Arch Orthop Trauma Surg.
- Lauge-Hansen N. (1950), “Fractures of the ankle. II. Combined experimental-surgical and experimental-roentgenologic investigations”. Arch Surg, 60 (5), pp. 957-85.
- Trần Văn Cư.(2021) Đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật gãy Denis- Weber vùng cổ chân. Đại học Y Dược Huế. 2021.
- Donohoe S., Alluri R. K., Hill J. R., Fleming M., Tan E., et al. (2017), “Impact of Computed Tomography on Operative Planning for Ankle Fractures Involving the Posterior Malleolus”. Foot Ankle Int, 38 (12), pp. 1337-1342.
- Nguyễn Trung Văn (2019), “Đánh giá kết quả phẫu thuật gãy kín mắt cá chân tại bệnh viện Saint Paul”. Luận văn Thạc sĩ Y học.
- Haraguchi N., Haruyama H., Toga H., Kato F. (2006), “Pathoanatomy of posterior malleolar fractures of the ankle”. J Bone Joint Surg Am, 88 (5), pp. 1085-92.
- Koval K. J., Lurie J., Zhou W., Sparks M. B., Cantu R. V., et al. (2005), “Ankle fractures in the elderly: what you get depends on where you live and who you see”. J Orthop Trauma, 19 (9), pp. 635-9.